Kinh nghiệm phân hạng thịt, truy xuất bằng mã định danh và kiểm tra DNA tại Hàn Quốc gợi mở hướng nâng giá trị, bảo vệ thương hiệu vật nuôi Việt Nam.
Một khay thịt bò tại điểm bán có thể được truy ngược về cá thể vật nuôi thông qua mã định danh gồm 12 chữ số. Khi cần kiểm tra, mẫu thịt trên thị trường được đối chiếu DNA với mẫu lưu tại cơ sở giết mổ để xác định tính đồng nhất, phát hiện gian lận nguồn gốc.
    |
 |
| Đoàn công tác Việt Nam tham quan các sản phẩm chăn nuôi gắn mã nhận diện tại siêu thị Nonghyup Hanaro Mart Yangjae, Hàn Quốc. Ảnh: VNUA. |
Đây là nội dung đáng chú ý trong chương trình tập huấn, trao đổi chính sách và khảo sát thực địa tại Hàn Quốc của đoàn công tác Việt Nam từ ngày 1-10/11/2026. Đoàn công tác gồm TS. Nguyễn Công Oánh, TS. Lê Việt Phương, cùng thuộc Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và TS. Tạ Thị Hương Giang, Cục Chăn nuôi và Thú y. Chương trình thuộc Dự án KOICA-VNUA “Nâng cao năng lực đào tạo nguồn nhân lực ngành chăn nuôi tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam”.
Phân hạng để chất lượng thịt được trả đúng giá
Tại Đại học Konkuk, đoàn trao đổi với chuyên gia Viện Đánh giá Chất lượng Sản phẩm Chăn nuôi Hàn Quốc (KAPE) về hệ thống phân hạng thịt đã vận hành hơn ba thập kỷ. Chất lượng sản phẩm được đánh giá độc lập bởi đội ngũ giám định viên chuyên nghiệp, theo các tiêu chí thống nhất.
Hoạt động đánh giá áp dụng với thịt bò, thịt lợn, gia cầm, trứng và mật ong. Riêng thịt bò, thịt lợn bắt buộc phải được phân hạng và gắn mã phân hạng trước khi lưu thông; các sản phẩm còn lại chưa bắt buộc thực hiện.
Với thịt bò Hanwoo, hệ thống phân hạng xem xét đồng thời chất lượng thịt và tỷ lệ thịt thương phẩm. Hai nhóm tiêu chí này giúp làm rõ đặc điểm, giá trị sản phẩm sau giết mổ.
    |
 |
| TS. Nguyễn Công Oánh, Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tham quan trại bò Hanwoo tại thành phố Hwaseong, tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc. Ảnh: NVCC. |
Hạng chất lượng gồm 1++, 1+, 1, 2 và 3, được xác định tại mặt cắt cơ thăn lưng. Các chỉ tiêu đánh giá gồm mức độ mỡ giắt theo thang điểm 1-9, màu thịt, màu mỡ, kết cấu thịt và mức độ cốt hóa của sụn - một chỉ tiêu liên quan đến tuổi vật nuôi.
Hạng tỷ lệ thịt xẻ gồm A, B và C, được ước tính từ diện tích cơ thăn, độ dày mỡ lưng và khối lượng thân thịt sau giết mổ. Kết quả cho phép đánh giá lượng thịt thương phẩm có thể thu được.
Đáng chú ý, KAPE đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ thông tin trong phân hạng. Hệ thống chụp ảnh quang học, máy quét thân thịt tự động với 6 camera cảm biến độ phân giải 10 MP có thể phân tích 6/7 chỉ tiêu chất lượng chỉ trong vài giây, góp phần nâng công suất kiểm định lên 650 thân thịt/giờ.
Qua khảo sát Trung tâm đấu giá sản phẩm chăn nuôi Nonghyup, đoàn trực tiếp tìm hiểu dây chuyền giết mổ, phân hạng thân thịt bò, lợn, lấy mẫu đối chứng và vận hành sàn đấu giá điện tử.
Theo TS. Nguyễn Công Oánh, kinh nghiệm được đoàn đúc kết là phân hạng thịt có thể giúp người chăn nuôi nhận giá trị tương xứng với chất lượng sản phẩm, thay vì chỉ bán theo khối lượng hơi. Việt Nam có thể nghiên cứu thí điểm tại các cơ sở giết mổ công nghiệp tập trung, sau đó từng bước mở rộng.
Dùng DNA kiểm chứng nguồn gốc và bảo vệ giống bản địa
Cùng với phân hạng, Hàn Quốc xây dựng hệ thống truy xuất liên tục qua các khâu chăn nuôi, giết mổ, pha lóc, đóng gói, phân phối và bán lẻ. Dữ liệu được duy trì xuyên suốt để người tiêu dùng có thể tra cứu nguồn gốc sản phẩm.
    |
 |
| Chuyên gia Hàn Quốc hướng dẫn TS. Nguyễn Công Oánh kiểm tra chỉ tiêu chất lượng thịt bò Hanwoo tại lò mổ NongHyup, tỉnh Chungcheongbuk-do, Hàn Quốc. Ảnh: NVCC. |
Ngay từ khi mới sinh, bò Hanwoo được cấp mã nhận diện cá thể gồm 12 chữ số, gắn trên thẻ tai điện tử. Nguồn gốc trang trại, giống, ngày sinh, giới tính, lịch sử tiêm vaccine và quá trình vận chuyển được cập nhật vào hệ thống dữ liệu quốc gia.
Sau giết mổ, pha lóc, mã nhận diện tiếp tục xuất hiện trên tem nhãn hoặc mã QR của từng khay thịt. Tại siêu thị Nonghyup Hanaro Mart Yangjae ở Seoul, Hàn Quốc, đoàn tìm hiểu cách công khai mã truy xuất, hạng chất lượng và tiếp nhận phản hồi của người mua.
Để kiểm chứng thông tin truy xuất, công nghệ kiểm tra tính đồng nhất DNA được sử dụng nhằm ngăn hành vi tráo đổi nguồn gốc, như đưa thịt bò nhập khẩu đông lạnh vào bán dưới tên thịt bò Hanwoo trong nước.
Tại phòng xét nghiệm của KAPE và Công ty TNT Research, đoàn tìm hiểu quy trình sử dụng các chỉ thị phân tử để so sánh mẫu thịt lưu tại cơ sở giết mổ với mẫu lấy ngẫu nhiên trên thị trường. Kết quả đối chiếu giúp phát hiện trường hợp không đồng nhất để xử lý theo quy định.
TS. Nguyễn Công Oánh cho biết, công nghệ DNA còn được ứng dụng trong chọn giống hệ gen. Bằng phân tích dữ liệu di truyền, chuyên gia có thể ước tính sớm giá trị giống của gia súc ngay từ giai đoạn sơ sinh, góp phần rút ngắn thời gian chọn giống và nâng hiệu quả chọn lọc đàn hạt nhân.
Chương trình cũng đưa đoàn đến trang trại bò Hanwoo, cơ sở giết mổ gia cầm và các đơn vị áp dụng HACCP, hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn. Nội dung khảo sát tập trung vào an toàn sinh học, hồ sơ thức ăn, nước uống, thuốc thú y và kiểm soát nguyên liệu.
Những kinh nghiệm này gợi mở việc xây dựng mã định danh thống nhất cho cơ sở chăn nuôi và từng cá thể trâu, bò tại Việt Nam. Thẻ tai điện tử kết nối dữ liệu số có thể phục vụ quản lý đàn giống, dịch tễ và an toàn thực phẩm.
    |
 |
| Tiến sĩ Nguyễn Công Oánh đề xuất định hướng triển khai chương trình tại Việt Nam. Ảnh: NVCC. |
Đoàn cũng đề xuất một hướng ứng dụng khác là tận dụng năng lực nghiên cứu sinh học phân tử tại các viện, trường để xây dựng dữ liệu DNA nhận diện bò H’Mông, bò Vàng, lợn Móng Cái, gà Ri. Đây là cơ sở hỗ trợ bảo tồn nguồn gen và ngăn gian lận thương mại.
“Việc triển khai cần đi cùng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, đơn vị vận hành dữ liệu và lực lượng kiểm tra. Đồng thời, các nội dung phân hạng thịt, quản trị truy xuất số, kiểm soát mối nguy theo HACCP cần tích hợp vào đào tạo đại học, sau đại học tại Khoa Chăn nuôi”, TS. Nguyễn Công Oánh đề xuất thêm.
Mai Đan - https://nongnghiepmoitruong.vn/